Qədim Naxçıvan vǝ Türk Ərazilǝri Toponimlǝrindǝ Tork, Anqex, An Mifoloji İnançların İzlǝri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21170369Anahtar Kelimeler:
Naxçıvan toponimləri, Türükku tayfaları, Tork, Anqex, mifoloji inançlarıÖzet
Naxçıvan qədim dövrlərdən Azərbaycan və Türk dilli tayfaların ana yurdu olmuş, onların mifoloji inancları toponimik adlarda əbədiləşmişdir. Tədqiqata cəlb edilmiş qədim Türükkü Türklərinin mifoloji Tork adı, həm tayfa adı, eləcə də onların mifoloji inancları, Anqex və An isə yalnız miflə bağlı adlardır ki, bu miflər digər Türklərin ərazilərində də geniş yayılmışdır. Naxçıvan və ümum Türk arealında bu mifoloji inanclar yer alır ki, bu kimi adlar qədim Naxər-Naxçıvan ölkəsinin etnik mənsubiyyətinin əsas göstəriciləri və ərazinin Azərbaycan Türklərinə aidliyinin tarixi sübutlarıdır. Bu ərazi toponimik sistemi və ümum Türk ərazilərində Tork-Türk tayfa adı və Anqex, An mifoloji inanc daşıyan xeyli adlar yer almaqdadır. Qədim Azərbaycan xalqına eləcə də bütün Türklərə məxsus bu inanc formaları digər xalqların da mifoloji mədəniyyətinə təsir gücündə olub, onların da inanclarına adlamışdır. Bu tarixi faktlar dünya xalqlarının mifoloji inancları ilə bağlı ensiklopedik əsərlərdə, antik müəlliflərin yazılarında, ərazi oykonimlərində da təkrarlanır.
Məqalədə qədim Naxçıvan ərazisi toponimlərində Tork, Anqex An mifoloji inanclar, onları digər Türk ərazilərində yayımı tədqiqata cəlb olunmuşdur. Tədqiqat zamanı qədim bu qədim türk inanclarınınn ümumtürk toponimik adlarında yayımı ilə bağlı yeni elmi nəticələr əldə edilmişdir.
Referanslar
Abbas-Kuli-Аqа Bakıxanov (1991). Qyulistan- i İram. Baku: Elm, 304 s.
Azərbaycan Respublikasının İnzibati Ərazi Bölgüsü. (Məlumat toplusu). Bakı: “N-Print” MMC mətbəəsi, 2013, 487 s.
Bilqamıs Dastanı. Bakı: Gənclik, 1985, 104 s.
Drevnetyurkskiy Slovar. Leninqrad: Naukа. 1969, 416 s.
Qeybullayev Q.A. (1994). Azərbaycan Türklərinin Təşəkkülü Tarixindən. Bakı: Azərnəşr, 278 s.;
Qeybullayev Q.A. K. (1991). Etnoqeneze Azerbaydıançev. Т. I, Bакu: Elм, 548 s.
Qumilev L.N. (1967). Drevnie Tyurki. Мoskva: Nauka, 504 s
Kramer S.N. (2009). Tarix Şumerdən Başlanır. Bakı: Kasımi, 280 s.
Mahmud Kaşğari. (1985). Divanü Lüğat-it-Türk. Dizini “ENDEKS”, Ankara: Basımevi, 887 s.
Malıy Atlas Mira. Моskva: ГУГК, 1985, 331 s.
Mifı Narodov Mira. Ençiklopediya. Т. I, Моskvа: Sovetskaya ençiklopediya. 1987, 671 s.
Mifı Narodov Mira. Ençiklopediya. Т. II, Моskvа: Sovetskaya ençiklopediya. 1988, 719 s.
Rzayev. F.H. (). (2023). Qədim Naxçıvan-Naxər Ölkəsi Türklərinin Mifoloji İnancları və Bu Miflərin Yayım Arealı. (m.ö.VIII-IV minilliklər), I c. Bakı: ADPU, 2023, 359 s.
Rzayev F.H. (2013). Naxçıvan Əhalisinin Etnogenezi Tarixindən. I c. Bakı: ADPU, 528 s.
Karşılaştırmalı Tük Lehcelerı Sözlüğü. I c. Ankara: Kultür Bakanlığı. 1992, 1183 s.
Vsemirnaya Istoriya. Т. I, Москва: Госиздат, 1956, 746 s.
Yusifov Y.B. (1993) Qədim Şərq Tarixi. Bakı: Bakı Universitet, 496 s.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Türk Dili ve Edebiyatı İncelemeleri Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

