Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dîvânı’nda Dört Peygamber (Hz. Yusuf, Hz. Musa, Hz. Süleyman, Hz. İsa) ve Mucizelerinin Yansımaları

Özet

Divan edebiyatının başlıca kaynakları; Kur’an-ı Kerim, hadisler, peygamber ve evliya kıssaları, İslam tarihi, sosyal hayat ve son olarak tasavvufî içeriğe sahip eserler olarak sıralanabilir. Bilhassa peygamberlere ait kıssalar, şairlerin şiirlerine konu olan oldukça önemli birer ilham kaynağı olarak karşımıza çıkmaktadır. Kur’an-ı Kerim’de yer alan peygamberler ve onlara ait kıssalar, başta telmih sanatı olmak üzere çeşitli söz sanatlarının kullanımıyla birlikte şiire estetik bir derinlik ve anlamsal bir zenginlik katmaktadır. Klasik Türk şiirinin bu zengin geleneğinden beslenen şairler, ayetlerdeki kıssaları kendi istidatları dâhilinde beyitlerine taşımışlardır. Bu çalışmada, Tâcî-zâde Ca’fer Çelebi Dîvânı’nda yer alan Hz. Yusuf, Hz. Musa, Hz. Süleyman ve Hz. İsa’ya telmih edilen beyitler titizlikle incelenerek, adı geçen peygamberlerin öne çıkan özellikleri ve mucizeleri etraflıca açıklanmıştır. Ayrıca söz konusu peygamberlerin tebliğ görevlerine istinaden kronolojik bir sıra izlenerek, hayatları etrafında teşekkül eden dini ve kültürel tasavvurların beyitlerdeki tespiti ve izahı yapılmıştır. Araştırma kapsamında, şairin edebi yönünü yansıtan örnekler üzerinden peygamber mucizelerinin klasik şiir geleneğindeki yansımaları değerlendirilmiş ve divan şairinin dini kaynakları şiir diline nasıl aktardığı ortaya konmuştur.