Başar Başarır’ın Öykülerinde Ferdî ve Toplumsal Temalar
Anahtar Kelimeler:
Başar Başarır, tema, öyküÖzet
Türk öyküsü, tahkiye geleneği ile başlayıp yüzyıllık kültürel deneyimini Batı’nın senteziyle harmanlayarak günümüzdeki anlatı sanatına dönüşür. 1980 Dönemiyle belirli kalıpları kıran günümüz öyküsü; ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmelerden etkilenerek farklı arayışların zenginleştirdiği bir yapıya bürünür. Günümüz öykü yazarları arasında farklı ve önemli bir çizgi yakalayan Başar Başarır, öykülerinde modern ve postmodern teknikleri kullanarak klasik öykü düzleminin dışına çıkar. Eserlerinde hem bireyin iç dünyasını hem de toplumsal meseleleri kurmaca gerçeklikle işler. Başarır’ın öyküleri; zengin tematik evren, deneysel dil kullanımları, ironi ve mizah unsurlarının pratiğe dökülme biçimleriyle özgünleşir.
Bu çalışmada Başar Başarır’ın yayımlanan dokuz öykü kitabından hareketle temalar incelenirken betimsel yönteme başvurulmuştur. Yapılan incelemeler neticesinde öykülerdeki ferdî ve toplumsal temaların edebî, psikolojik ve sosyolojik etmenlere bağlı şekilde gerçekçi bir tavırla ele alındığı gözlemlenmiştir. Bu da Başarır’ın bireysel ve toplumsal meselelere yönelik farkındalık yaratan tespitlerinin, toplumsal gerçekliğin dışavurumu şeklinde kurguya yön verdiğine işaret etmektedir.
Referanslar
Argunşah, Hülya (2004). “Milli Edebiyat”. Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları.
Arıtürk, Mete Han (2017). “Platon’un Toplum İdeali İçerisinde Kadının Yeri”. Düşünme Dergisi, S. 10, s. 28-38.
Aristoteles (2014). Poetika. (Çev: İsmail Tunalı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Atlı, Ferda (2012). “Aile Kavramının Ağaoğlu Romanlarındaki Akisleri”. Muhafazakar Düşünce Dergisi, S. 8(31), s. 177-198.
Bal, Mehmet Hakkı ve Reyhanoğlu, Gönül (2022). Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Âşık Şevki Halıcı’nın Hikâyelerinde Kadın. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 8, s. 899-924. (Erişim Tarihi: 09.08.2025).
Başarır, Başar (2013). Teklifinizle İlgilenmiyorum. İstanbul: Can Yayınları.
Başarır, Başar (2014). Bize Umut Gerek. İstanbul: Can Yayınları.
Başarır, Başar (2015). Havaalanında Satılmayan Kitaplar. İstanbul: Can Yayınları.
Bates, Herbert Ernest (2001). Yazınsal Bir Tür Olarak Kısa Öykü. (Çev: Gökçen Ezber). İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
Baudelaire, Charles (2006). Paris Sıkıntısı. (Çev: Tahsin Yücel). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Bilgin, Nuri (1999). Kolektif Kimlik. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Camus, Albert (2017). Yabancı. İstanbul: Can Yayınları.
Çoban, Murat Şevki (2017). “Edebiyatçı arada kaynayıp gidiyor”. "Edebiyatçı arada kaynayıp gidiyor" – K24 (k24kitap.org). (Erişim Tarihi: 05.04.2025).
Demir, Ayşe (2006). “Başlangıcından Cumhuriyete Kadar Ana Çizgileriyle Türk Hikâyesi” Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt. 4, S. 7, s. 99-128.
Descartes, Rene (2017). Metot Üzerine Konuşma. (Çev: Atakan Altınörs). İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayını.
Dirlikyapan Özata, Jale (2010). Kabuğunu Kıran Hikâye. İstanbul: Metis Yayınları.
Eflâtun (1989). Birinci Alkibiades. (Çev: İrfan Şahinbaş). İstanbul: MEB Yayınları.
Emre, İsmet (2006). Postmodernizm ve Edebiyat. Ankara: Anı Yayıncılık.
Evis, Ahmet (2018). “Başar Başarır’ın Distolcüler Öyküsünde Toplumsal Eleştirinin Kişi Kadrosu Üzerinden Temsili”. III. Uluslararası Mesleki ve Teknik Bilimler Kongresi, s. 3697-3704, Gaziantep.
Evis, Ahmet (2020). “Güven Turan’ın Dalyan Romanında Benlik Arayışı”, Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, S.12(24), s. 1-32.
Evis, Ahmet (2021). Türk Romanında Postmodernizm. İstanbul: Kriter Yayınevi.
Eyüboğlu, Sabahattin (2003). Ömer Hayyam Dörtlükler-Rubailer. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Hopper, Joseph. (2001). “The Symbolic Origins of Conflict in Divorce”. Journal of Marriage and Family, S. 63, s. 430–445.
Kalpanoğlu, Sedef (2006). “Çin’de Kadın İmgesi”. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Karadeniz, Mustafa ve Duran Oto, Elif (2017). “Cemal Süreya Şiirinde Kadın İmgesi”. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, S. 7(2/1), s. 28 45.
Kavruk, Hasan ve Pala, İskender (1998). “Hikâye–Divan Edebiyatı”. İslâm Ansiklopedisi. 17. Cilt. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı.
Kolcu, Ali İhsan (2011). Öykü Sanatı. Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.
Kolektif (2019). “Proust Anketi: Başar Tarihi: Başarır” https://parsomenedebiyat.com/2019/10/29/proust-anketi-basar-basarir/. (Erişim Tarihi: 23.05.2025).
Köprülü, Mehmet Fuat (2009). Türk Edebiyatı Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.
Marks, Karl ve Engels, Friedrich (2018). Komünist Manifesto. (Çev: Tanıl Bora). İstanbul: İletişim Yayınları.
Moran, Berna (2020). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
Nuhoğlu, Hatice ve İçağasıoğlu Çoban, Arzu (2022). “Evliliğin ‘Kutsal’ Politiği ve Eleştirisi”. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, S. 5, s. 503-519.
Oakley, Ann (1985). Sex, gender and society. Aldershot, England: Gower.
Oğuz, Orhan (2012). “Yusuf Atılgan’ın Hikâyelerinde Kent”. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. Volume S. 7/1 Winter, s. 1653-1669. Türkiye. (Erişim Tarihi: 10.05.2025).
Öztürk, Ahu (2020). “Çocuğa kötü muamelenin psikolojik ve gelişimsel sonuçlarını önlemek”. Turk J Child Adolesc Ment Health, 27(1), s. 7-19. DOI: 10.4274/tjcamh.galenos.2020.47955. (Erişim tarihi:01.06.2024).
Platon (2015). Şölen (Symposion). (Çev: Saffet Babür). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Sartre, Jean Paul (2005). Varoluşçuluk. (Çev: Asım Bezirci). İstanbul: Say Yayınları.
Schopenhauer, Arthur (2006). Aşka ve Kadınlara Dair. (Çev: Ahmet Aydoğan). İstanbul: Say Yayınları.
Sennett, Richard (2011). Otorite. (Çev: K. Durand). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. 3. Baskı.
Türk Dil Kurumu. https://sozluk.gov.tr/. (Erişim Tarihi: 18.05.2025).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Türk Dili ve Edebiyatı İncelemeleri Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
